عملیات بیت‌المقدس 3

تاریخ شروع:

1366/12/24

تاریخ پایان:

1366/12/29

نیرو های عمل کننده:

سپاه

رمز عملیات:

يا موسي بن جعفر (علیه السلام)

نقشه عملیاتی بیت‌المقدس 3

عملیات بیت‌المقدس 3 که با هدف پاسخ محکم به شرارت‌های عراق (بمباران گسترده در مناطق مسکونی)، آزادسازی ارتفاعات مهم شمال سلیمانیه و تصرف گوجار طرح‌ریزی شده بود، در تاریخ 24 اسفند ماه سال 1366، با رمز مبارک « یاموسی‌بن جعفر(ع)» آغاز شد.
این عملیات با فرماندهی سپاه و زیر نظر قرارگاه نجف، با حمایت تاثیرگذار هوانیروز، از سمت شمال به جنوب و در عمق 65 کیلومتری طرح‌ریزی و اجرا شد. رزمندگان با حمله به پایگاه‌های اصلی دشمن و محل استقرار آن‌ها موفق شدند تا در همان ساعات اولیۀ عملیات، ارتفاعات مهم هلگان و گوجار را تحت تصرف خود در آورند. پس از این حمله موفق و از بین بردن تعداد زیادی از نیروهای دشمن، سرانجام روستای گواراده توسط نیروهای خودی آزاد و با عبور از مناطق مهم مانند رودخانه کاناگوری، کانی داوود، کان‌خان و .. توانستند در کمتر از 20 کیلومتری سلیمانیه مستقر شوند.

استعداد دشمن

– 24 گردان پیاده نظام
– 20 گردان کماندویی
– 2 گردان زرهی
– 2 گردان توپخانه

استعداد نیروهای خودی

لشکر 5 نصر با استعداد پنج گردان پیاده
لشکر 31 عاشورا با استعداد پنج گردان پیاده
تیپ 35 امام حسن(ع) با استعداد سه گردان پیاده؛
تیپ 12 قائم(عج) با استعداد سه گردان پیاده؛
تیپ 48 فتح با استعداد دو گردان پیاده (به عنوان احتیاط)

شرح عملیات بیت‌المقدس 3

با برنامه‌ریز‌ی‌های صورت گرفته، زمان انجام این عملیات، 1 بامداد تعیین و نیروها از دشت هرمدان به سمت دشمن پیشروی خود را آغاز نمودند. در همین حال، وضعیت آب و هوایی و بارش برف و به‌دنبال آن مه شدید، باعث محدودیت دید رزمندگان و در نهایت پایین آمدن سرعت آنان شد. با توجه به اینکه سرما، سختی بسیاری را به آنها وارد آورده بود و حتی تیپ 12 قائم(عج) مسیر خود را گم کرده بودند، اما در نهایت همۀ نیروها در محورهای از قبل تعیین شده مستقر و اعلام آمادگی کردند.
سرانجام این عملیات، با رمز مبارک یا موسی‌بن جعفر(ع) در تاریخ و ساعت مقرر آغاز شد.
در ابتدا، تیپ 12 و پس از آن نیروهای لشکر 31 به سمت دشمن هجوم برده و با آنان درگیر شدند. اما نیروهای تیپ 35 و لشکر 5، دچار مشکل شده و با گذشت نیم ساعت از آغاز عملیات، نتوانستند با دشمن درگیر شوند.
پس از خبر اعلام انجام ماموریت توسط نیروهای لشکر 31، در نزدیکی صبح نیز لشکر 5 اعلام کرد که به هدف از قبل تعیین شده خود رسیده و موفق به تصرف هلکان گشته است اما درگیری همچنان با دشمن ادامه دارد.
نیروهای تیپ 12 قائم (عج) که قبل از آغاز عملیات از مسیر منحرف و راه را گم کرده بودند، پس از اینکه هوا روشن شد قله گوجار را به تصرف خود در آوردند و از آنجایی که نیروهای عراقی در آن ارتفاعات دچار یخ‌زدگی شده بودند، پاکسازی سنگر هایشان و تصرف در آن ارتفاع به راحتی انجام شد. باتوجه به اینکه تصرف هلکان مقداری با دشواری مواجه بود، نیروهای تیپ 12 قائم (عج) به کمک لشکر 5 نصر شتافتند.
با گذشت یک روز از زمان آغاز عملیات، در تاریخ 25 اسفندماه 1366، دشمن در اکثر مناطق دشت هرمدان که نیروهای پشتیبانی در آنجا قرار داشتند، اقدام به بمباران شیمیایی کرد؛ در نتیجه سازمان رزم نیروهای خودی دچار آسیب جدی شد.
پس از آن، ماموریت تصرف دو تپه مقابل گرده هلکان، به یگان دیگری سپرده شد و زمانی‌که نیروها موفق به تصرف یکی از تپه‌ها شدند، دشمن تلاش کرد تا این تپه را پس بگیرد. سلطه رزمندگان بر این تپه به قدری زیاد بود که دشمن زیر آتش شدید قرار گرفت و ناکام ماند.

عملیات بیت‌المقدس 3
با تاریک شدن هوا و آغاز مرحله دوم عملیات، نیروهای دلیر ایرانی به قدری موفق عمل کردند که در طی حمله وسیع‌اشان به نیروهای دشمن، ارتفاعات 1490،1526،1680،1787 آزاد شده و پل ارتباطی عراقی‌ها در ارتفاعات اولاغلو و گوجار، تحت کنترل رزمندگان خودی در آمد.
این‌بار نیز تعداد بسیاری از نیروهای دشمن توسط نیروهای ضد زره و خط شکن سپاه پاسداران به هلاکت رسیده و تعدادی نیز به اسارت در آمدند. آتش حمله از سوی نیروها به قدری بالا بود که دشمن نه‌تنها مجال دفاع نداشت بلکه، نمی‌توانست نیروهای خود را برای جلوگیری از اقدامات بعدی ایران، آماده و جمع‌آوری کند.
به دلیل مشکلات جوی و مناسب نبودن جاده، نیروها، یک شب بین عملیات وقفه انداختند و روز بعد با وجودِ نبودن نیروهای کمکی و تجهیزات کافی، توانستند گرده هلکان و ارتفاع صخره‌ای را به تصرف خود در آورند و در آنجا مستقر شوند.
آخرین مراحل عملیات به گونه‌ای طی شد که دشمن، بخش‌هایی از محورهای عملیاتی را شیمیایی زد. از این رو تعداد زیادی از نیروهای ایرانی مجروح شدند و منطقه را ترک کردند. سرانجام این عملیات پس از چند روز درگیری‌های پی در پی با موفقیت و تامین اهداف مورد نظر به پایان رسید.

نتایج عملیات

آزادسازی 40 کیلومتر مربع همچون ارتفاعات پوجار، ارتفاع 2080، ارتفاعات سه‌گانه هلگان، ملکان

دستاوردهای عملیات

– منهدم کردن تجهیزات سنگین و نیمه سنگین
– کشته و زخمی شدن بیش از 1000 نفر از نیروهای دشمن
– به اسارت درآمدن 80 تن از نیروهای عراقی
– منهدم شدن تیپ 604 پیاده نظام عراق از سپاه یکم
– سرنگونی یک فروند هواپیمای دشمن

تصویر تیپ 12 قائم در عملیات بیت المقدس 3

فیلم و مستند